Nükleotid, Gen, DNA ve Kromozom

img
İnsan milyarlarca hücreden meydana gelmiştir. İnsanın genetik bilgileri ise bu hücrelerin içerisinde bulunan kromozomlarda saklıdır.
Hücrenin yönetim merkezinin çekirdek olduğunu, çekirdeğin içerisinde kromozomların bulunduğunu biliyorsunuz. Genetik özellikleriniz hücrelerinizdeki çekirdeğin içinde bulunan kromozomlarda taşınır. Kromozomlar, DNA ve özel proteinlerin birleşmesiyle oluşur.
DNA (Deoksiribo Nükleik Asit) hücrenin yönetici molekülüdür ve beslenme, solunum, üreme gibi canlılık olaylarını yönetir. DNA’nın yapısında kalıtsal özelliklerinize etki eden yapılar bulunur. Kalıtsal bilgiler bu yapılar tarafından taşınır.
DNA ilk kez James Watson (Ceymis Vatsın) ve Francis Crik (Fransis Kırik) adlı bilim insanları tarafından keşfedilmiştir. Bu iki bilim insanı beraber çalışarak DNA’ nın kabaca bir modelini hazırlamışlardır. DNA’nın sadece bir bütün olduğunu değil farklı birimlerden oluştuğunu görmüşlerdir.
DNA’nın yapısında bulunan temel birimlere nükleotid adı verilir. Bir nükleotid şeker, fosfat ve organik bazdan meydana gelir. Organik bazlar adenin (A), timin (T), sitozin (C) ve guanindir (G). Bu bazlar şeker fosfat omurga ile DNA zincirini oluşturur.
Nükleotidler hangi organik bazı içeriyorsa o bazın adıyla isimlendirilir. Örneğin adenin organik bazını içeriyorsa “adenin nükleotid”, timin organik bazını içeriyorsa “timin nükleotid” olarak adlandırılır.
DNA molekülü binlerce bilgi içerir ve bu bilgi DNA’nın kimyasal yapısı içinde saklıdır. DNA’da yer alan bazlar belirli bir sayı ve düzen içinde sıralanarak kimyasal birim olan genleri oluşturur. Gen DNA’nın, DNA
da kromozomun belirli bir parçasıdır. Genler, canlıya özgü proteinlerin sentezini ve canlıya özgü karakterlerin oluşumunu sağlar. Her gen tek bir proteinin üretilmesinden sorumludur. Kısaca, bir canlıda hangi tip proteinlerin ne şekilde sentezleneceğinin anlatıldığı tarif, o canlının DNA’sında saklıdır. Hücrenin kromozomlarında bulunan, canlı bireylerin kalıtsal karakterlerini taşıyıp ortaya çıkışını sağlayan ve nesilden nesile aktarılmasını sağlayan DNA parçaları gen olarak adlandırılır.
Bir insanın herhangi bir genindeki bilgiler, başka bir insanın ona karşılık gelen geninden az çok farklılık gösterir. Aynı tür genler üzerindeki bu tür farklılıklar; bir kişinin göz renginin mavi, bir başkasının göz rengi nin kahverengi olmasına neden olur. Kromozomlar, birbirine sıkı sıkıya sarılmış DNA iplikçikleri ile bunların sarıldığı protein moleküllerinden oluşur. DNA molekülü hücre bölünmesinden önce çekirdek içinde ip yumağı şeklinde bulunur. Hücre bölünmeye hazırlanırken DNA ipliği kısalıp kalınlaşarak birbiri üzerine sarılıp kromozomları oluşturur. Kromozomlar bu aşamada belirginleşerek kromatid adı verilen yapılara dönüşür.
Her canlı türünde kendine özgü sabit sayıda kromozom bulunur. Kromozom sayısı ile canlının gelişmişlik düzeyi arasında bir ilişki yoktur. Canlıların kromozom sayıları birbirinden farklı olabileceği gibi aynı da olabilir. Örneğin insana ait kromozom sayısı 46 iken yaban tavşanında ve Moli balığında da 46 kromozom bulunur. Kedi, domuz ve patateste de 48 kromozom vardır. Bu nedenle kromozom sayıları canlıların gelişmişlik düzeyi hakkında bilgi vermez.

Bu Yazılarımızda İlginizi Çekebilir


Yorum Yap - Soru Sor

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.